ทำไม ใส่ หน้ากากเชื่อม ทั้งวันแล้วปวดคอ ฝ้าขึ้น ใส่แว่น ด้วยได้ไหม?

เวลาใส่ หน้ากากเชื่อม กับงานเชื่อมโครงหลังคาที่ต้องก้มเชื่อมทั้งวัน งานเชื่อมรั้วที่ต้องนั่งยองข้างแนวเหล็ก หรืองานซ่อมในโรงงานที่ร้อนอบอ้าว เราอาจปัญหาเดียวกัน อย่างการใส่ไปนาน ๆ แล้วปวดคอ ปวดบ่า หรือ หน้ากากเชื่อมเลื่อนหลุดลงมาเองทุกครั้งที่ก้ม 

นอกจากนี้ ด้านในเลนส์ ก็ขึ้นฝ้าจนมองไม่ชัด อีกเรื่องคือ คนที่สายตาสั้น หรือยาวต้องเลือกระหว่างถอดแว่น แล้วมองไม่เห็นแนวเชื่อม กับใส่แว่นแล้วหน้ากากปิดไม่สนิท

หลายคนคิดว่าปัญหาพวกนี้แก้ได้อย่างเดียวคือซื้อหน้ากากใบใหม่ที่แพงกว่า จริงหรือเปล่า? คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่เสมอไป อาการปวดคอ ฝ้าขึ้น และหน้ากากเลื่อน ส่วนใหญ่มาจากการปรับสายรัดหัวไม่พอดี ระยะเลนส์ไม่ตรงตา และวิธียืนทำงาน ซึ่งแก้ได้กับหน้ากากใบเดิม

มาดูกันว่า ทำไม หน้ากากเชื่อม ถึงทำให้ปวดคอ ปรับสายรัดหัวยังไงให้พอดี แก้ฝ้ายังไง ใส่แว่นสายตาใต้หน้ากากได้แค่ไหน และสัญญาณไหนที่บอกว่าหน้ากากใบนั้นไม่ควรใช้ต่อแล้ว

ทำไม หน้ากากเชื่อม ถึงทำให้ปวดคอได้ ทั้งที่ไม่ได้หนักมาก?

น้ำหนักของ หน้ากากเชื่อม ไม่ได้อยู่บนศีรษะตรง ๆ แต่ยื่นออกไปด้านหน้าใบหน้า เหมือนถือของหนักไว้ที่ปลายแขน ยิ่งตัวหน้ากากและตลับเลนส์อยู่ห่างจากใบหน้ามาก หรือยิ่งก้มหน้ามาก แรงที่กล้ามเนื้อคอต้องรับไว้ยิ่งมากขึ้น แม้น้ำหนักจริงจะไม่มาก

เมื่อสายรัดหัวรัดแค่รอบหัวแต่ไม่ได้รับน้ำหนักบนกระหม่อม หน้ากากจะดึงไปด้านหน้าตลอดเวลา คอต้องเกร็งทั้งวัน และหน้ากากจะเลื่อนลงทุกครั้งที่ก้ม ต่างจากหมวกนิรภัยที่น้ำหนักกดลงบนศีรษะตรง ๆ จึงใส่ได้นานกว่า

หน้ากากเชื่อม จะใส่ได้ทั้งวัน เมื่อน้ำหนักกระจายลงบนศีรษะ ตัวหน้ากากอยู่ใกล้ใบหน้าพอดี และเราไม่ต้องก้มคอค้างไว้นาน

ปรับสายรัดหัวของ หน้ากากเชื่อม ให้รับน้ำหนักบนกระหม่อม ไม่ใช่รัดแน่นรอบหัว

หลายคนแก้หน้ากากเลื่อนด้วยการหมุนปุ่มด้านหลังให้รัดแน่นขึ้น ผลคือปวดขมับ และหน้าผากแทน แต่ หน้ากากเชื่อม ก็ยังเลื่อนอยู่ดี

ปรับสายก่อน

สายรัดหัวส่วนใหญ่มีสายคาดผ่านกระหม่อมที่ปรับความสูงได้ หลักคือปรับสายนี้ก่อน ให้วงสายรัดรอบหัวอยู่ระดับเหนือคิ้วและเหนือใบหู โดยน้ำหนักกดลงบนกระหม่อมเป็นหลัก ถ้าสายบนหลวมเกินไป วงรอบหัวจะเลื่อนลงต่ำ และหน้ากากจะห้อยไปด้านหน้า

ปรับวงรอบหัวให้พอดี

เมื่อสายบนรับน้ำหนักแล้ว ค่อยหมุนปุ่มด้านหลังให้วงรอบหัวกระชับพอที่จะไม่หมุนเมื่อส่ายหัว แต่ไม่แน่นจนปวดขมับ ลองก้มหน้าแรง ๆ หนึ่งครั้ง ถ้า หน้ากากเชื่อม ยังอยู่ที่เดิม แปลว่าพอดีแล้ว ถ้าหน้ากากมีแผ่นซับเหงื่อด้านหน้า ให้เช็กว่าแผ่นไม่ยุบหรือขาด เพราะแผ่นที่ยุบทำให้สายรัดกดหน้าผากตรง ๆ

ปรับความตึง ของจุดหมุน ให้หน้ากากค้างที่ตำแหน่งยกขึ้นได้

จุดหมุนด้านข้างที่หลวมทำให้ หน้ากากเชื่อม ตกลงมาเองตอนยกขึ้นดูงาน หรือฟาดลงแรงเกินไปตอนสะบัด ให้ปรับปุ่มจุดหมุนจนหน้ากากค้างอยู่ในตำแหน่งยกขึ้นได้ แต่ยังสะบัดลงได้ง่ายด้วยการพยักหน้าเบา ๆ

ระยะเลนส์กับตา คือเรื่องที่ทำให้ หน้ากากเชื่อม ใส่สบายหรือใส่แล้วเพ่ง

หน้ากากเชื่อม หลายรุ่นปรับระยะเลื่อนเข้าออกได้ และปรับมุมเอียงได้ ถ้าเลนส์อยู่ห่างตามากเกินไป มุมมองจะแคบลง ต้องหันหัวมากขึ้นเพื่อมองแนวเชื่อม และน้ำหนักยื่นออกไปด้านหน้ามากขึ้นด้วย

วิธีแก้คือเลื่อนหน้ากากเชื่อม เข้าใกล้ใบหน้าเท่าที่ยังไม่แตะจมูก หรือแว่น แล้วปรับมุมเอียงให้เลนส์ตั้งฉากกับแนวสายตาตอนมองงานในท่าทำงานจริง ไม่ใช่ตอนมองตรงไปข้างหน้า ถ้าส่วนใหญ่ต้องก้มเชื่อมงานบนโต๊ะ ให้เอียงหน้ากากลงตามมุมนั้น จะลดการก้มคอลงได้ส่วนหนึ่ง

ใส่แว่นสายตาใต้ หน้ากากเชื่อม ได้ แต่ต้องเช็กระยะ และความปลอดภัย

คนที่ต้องใส่แว่นสายตา ไม่ควรถอดแว่นแล้วเชื่อมโดยมองแนวเชื่อมไม่ชัด เพราะจะต้องก้มหน้าเข้าใกล้งานมากขึ้น ทั้งปวดคอและโดนควันเชื่อมมากขึ้น

แว่นต้องไม่ดันหน้ากากออก

หน้ากากเชื่อม ส่วนใหญ่มีพื้นที่ด้านในพอสำหรับแว่นสายตา ให้เลื่อนหน้ากากออกมาจนแว่นไม่แตะด้านใน และหน้ากากยังปิดรอบใบหน้าได้ ไม่เปิดช่องให้แสงหรือสะเก็ดลอดเข้าด้านข้าง ถ้าแว่นกรอบใหญ่มากจนหน้ากากปิดไม่สนิท ให้ใช้แว่นกรอบเล็กลงสำหรับงานเชื่อมโดยเฉพาะ

เลนส์ขยายสำหรับคนสายตายาว

คนที่สายตายาวตามวัย และมองแนวเชื่อมใกล้ ๆ ไม่ชัด มีอีกทางเลือกคือ เลนส์ขยาย  ที่ใส่ซ้อนในช่องด้านใน หน้ากากเชื่อม บางรุ่น ทางนี้ไม่ต้องใส่แว่นใต้หน้ากาก แต่ต้องเลือกให้ตรงกับรุ่นของหน้ากากและค่าสายตาที่ใช้ ถ้าไม่แน่ใจ ให้ปรึกษาจักษุแพทย์หรือร้านแว่นก่อน

แว่นนิรภัยใต้หน้ากาก 

แม้ไม่มีปัญหาสายตา การใส่แว่นนิรภัยไว้ใต้ หน้ากากเชื่อม ช่วยกันสะเก็ดและเศษสแลกตอนยกหน้ากากขึ้นเคาะแนวเชื่อมหรือเจียรแต่งงาน ซึ่งเป็นจังหวะที่ตาไม่มีอะไรป้องกันเลย ถ้าต้องใส่แว่นสายตาอยู่แล้ว ให้ใช้แว่นนิรภัยแบบครอบแว่นสายตาได้

ฝ้าขึ้นใน หน้ากากเชื่อม เกิดจากลมหายใจ และความร้อนระบายไม่ทัน

อากาศร้อนชื้นจากลมหายใจกับเหงื่อ จะไปกระทบกระจกด้านในที่เย็นกว่า แล้วกลายเป็นฝ้า โดยเฉพาะตอนเช้าที่อากาศเย็น หรือตอนใส่หน้ากากกันฝุ่นไว้ใต้หน้ากากซึ่งพ่นลมหายใจขึ้นด้านบน

เช็ดกระจกกันสะเก็ดด้านในให้สะอาด เพราะคราบมันจากมือและหน้าทำให้ฝ้าเกาะง่ายขึ้น ใช้แผ่นซับเหงื่อที่หน้าผาก และเปลี่ยนเมื่อเปียกชุ่ม ระหว่างงาน พักยก หน้ากากเชื่อม ขึ้นระบายอากาศ

ถ้าใส่หน้ากากกันฝุ่นหรือหน้ากากกรองควันไว้ด้านใน ให้เลือกแบบที่มีวาล์วระบายลมหายใจออกด้านล่าง ไม่พ่นขึ้นด้านบน อย่าเช็ดด้านในของตลับเลนส์ด้วยผ้าหยาบหรือน้ำยาที่คู่มือไม่ได้ระบุ เพราะอาจทำให้ผิวเลนส์เสีย

ท่ายืน และความสูงของงาน ช่วยลดภาระคอ ได้มากกว่าการเปลี่ยน หน้ากากเชื่อม

ต่อให้ปรับ หน้ากากเชื่อม ดีแค่ไหน ถ้าต้องก้มคอเชื่อมงานบนพื้นทั้งวัน คอก็ยังรับภาระอยู่ดี

หลักคือยกชิ้นงานให้สูงขึ้นมาใกล้ระดับที่มองได้โดยก้มคอน้อยที่สุด เช่น ใช้ม้ารองหรือโต๊ะเชื่อม ถ้าเป็นงานที่ยกไม่ได้ ให้นั่งเก้าอี้เตี้ยแทนการก้มหลังหรือนั่งยองนาน ๆ จัดสายเชื่อมไม่ให้ดึงแขนจนต้องเอี้ยวตัว และพักยืดคอเป็นช่วงสั้น ๆ ระหว่างเปลี่ยนลวดหรือเปลี่ยนชิ้นงาน ทั้งหมดนี้ช่วยให้ใส่ หน้ากากเชื่อม ได้นานขึ้นโดยไม่ต้องลงทุนเพิ่ม

หน้ากากเชื่อม ใช้ร่วมกับหมวกนิรภัยได้ไหม?

ได้ เมื่อผู้ผลิตหน้ากากรุ่นนั้นมีชุดต่อเข้ากับหมวกนิรภัยรุ่นที่เข้ากันได้ ประกอบตามคู่มือครบ และหน้ากากยกขึ้นลงได้โดยไม่ชนปีกหมวก งานโครงสร้างหรือหน้างานก่อสร้างที่มีของตกจากที่สูง ควรใช้แบบนี้

ไม่ควรเมื่อต้องใช้วิธีมัด ผูก หรือเจาะยึดเอง เพราะหน้ากากอาจหลุดหรือเลื่อนบังตาในจังหวะสำคัญ และการเจาะหมวกนิรภัยอาจทำให้หมวกรับแรงกระแทกได้น้อยลง ถ้ายังไม่มีชุดต่อที่ตรงรุ่น ให้ถามผู้จำหน่ายก่อน อย่าดัดแปลงเอง

สัญญาณว่า หน้ากากเชื่อม ใบนั้นควรเปลี่ยน ไม่ใช่แค่ปรับ

ถ้าปรับทุกอย่างแล้วหน้ากากยังเลื่อนลงเอง เพราะเฟืองปรับในสายรัดหัวรูดหรือแตก ถ้าตัวหน้ากากมีรอยร้าวหรือรูจากสะเก็ดไหม้ ถ้าขอบรอบใบหน้าบิดจนแสงลอดเข้ามาได้ หรือถ้าช่องใส่ตลับเลนส์หลวมจนเลนส์ขยับ ให้หยุดใช้

หน้ากากเชื่อม ที่มีรูหรือรอยร้าวจะปล่อยแสงอาร์คและสะเก็ดเข้ามาโดนหน้าและตาได้ ส่วนสายรัดหัวที่พังทำให้หน้ากากตกลงมาตอนกำลังเชื่อม ชิ้นส่วนอย่างสายรัดหัว แผ่นซับเหงื่อ และกระจกกันสะเก็ด มักเปลี่ยนแยกได้ ให้ดูอะไหล่ที่ตรงรุ่นก่อน แต่ถ้าตัวหน้ากากเสียหาย ให้เปลี่ยนใบใหม่โดยไม่ต้องเสียดาย

ขั้นตอนปรับ หน้ากากเชื่อม ให้ใส่ได้ทั้งวันอย่างปลอดภัย

ก่อนเริ่มงาน ปรับสายบนกระหม่อมให้รับน้ำหนัก ปรับวงรอบหัวให้กระชับพอดี ปรับจุดหมุนให้หน้ากากค้างตอนยกขึ้น เลื่อนระยะเลนส์ให้ใกล้ตาเท่าที่ไม่แตะแว่น และเอียงมุมให้ตรงกับท่าทำงานจริง เช็ดกระจกกันสะเก็ดทั้งสองด้าน และใส่แว่นนิรภัยหรือแว่นสายตาไว้ใต้หน้ากาก

ระหว่างทำงาน จัดชิ้นงานให้สูงพอที่จะไม่ต้องก้มคอมาก พักยกหน้ากากระบายอากาศเป็นช่วง ๆ เปลี่ยนแผ่นซับเหงื่อเมื่อเปียก และอย่ายกหน้ากากขึ้นดูงานขณะอาร์คยังไม่ดับ

หลังเลิกงาน เช็ดด้านในให้แห้ง วาง หน้ากากเชื่อม ในที่ไม่มีของทับ ไม่โดนแดดจัด และเช็กสายรัดกับตัวหน้ากากว่าไม่มีรอยร้าวหรือรูใหม่ก่อนเก็บ

สรุป: หน้ากากเชื่อม ใส่ได้ทั้งวัน เมื่อน้ำหนักลงบนศีรษะ เลนส์อยู่ใกล้ตาพอดี และคอไม่ต้องก้มค้าง

อาการปวดคอ หน้ากากเลื่อน และฝ้าขึ้น ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจาก หน้ากากเชื่อม ใบนั้นไม่ดี แต่มาจากสายรัดหัวที่ปรับไม่ถูกลำดับ ระยะเลนส์ที่ห่างตาเกินไป และท่าทำงานที่ต้องก้มคอค้าง ไม่ว่าจะเป็นงานเชื่อมโครงหลังคา งานเชื่อมรั้ว หรืองานซ่อมในโรงงานที่ร้อน หลักเดียวกันใช้ได้ทุกงาน

สิ่งที่ต้องทำคือปรับสายบนกระหม่อมก่อนแล้วค่อยปรับวงรอบหัว ตั้งจุดหมุนให้หน้ากากค้างตอนยกขึ้น เลื่อนเลนส์เข้าใกล้ตาและเอียงตามท่าทำงาน ใส่แว่นสายตาหรือแว่นนิรภัยไว้ใต้หน้ากากโดยไม่ให้ดันหน้ากากเปิด แก้ฝ้าด้วยการเช็ดกระจกด้านใน เปลี่ยนแผ่นซับเหงื่อ และพักระบายอากาศ แล้วยกงานให้สูงขึ้นเพื่อลดการก้มคอ

ข้อที่สำคัญที่สุดคือ ถ้าหน้ากากมีรูหรือรอยร้าว ขอบบิดจนแสงลอดเข้า หรือสายรัดหัวพังจนหน้ากากตกลงเอง ให้หยุดใช้และเปลี่ยนชิ้นส่วนหรือเปลี่ยนใบใหม่ทันที และห้ามดัดแปลงยึดหน้ากากเข้ากับหมวกนิรภัยเอง

ถ้ากำลังหา หน้ากากเชื่อม สายรัดหัว หรืออะไหล่สำหรับงานเชื่อม ที่ต้องใส่นาน ลองดูหมวดอุปกรณ์เชื่อมจากร้าน หรือเว็บไซต์ที่น่าเชื่อถือ