จารบี มีกี่ชนิด? ลิเธียม แคลเซียม โมลี่ EP ต่างกันยังไง เลือกแบบไหนให้เหมาะกับงาน

เวลาพูดถึงจารบี หลายคนนึกถึงสารหล่อลื่นเนื้อข้น ๆ ที่ใช้ทาลูกปืน อัดเข้าจุดหมุน หรือเติมให้เครื่องจักรทำงานลื่นขึ้น แต่พอถึงเวลาต้องเลือกซื้อจริง กลับเจอชื่อบนฉลากเต็มไปหมด ไม่ว่าจะเป็นจารบีลิเธียม จารบีแคลเซียม จารบีโมลี่ จารบี EP จารบีทนความร้อน หรือจารบีเบอร์ 2

คำถามที่ตามมาคือ แต่ละชนิดต่างกันยังไง ใช้แทนกันได้ไหม และถ้าเลือกผิด จะมีผลกับลูกปืนหรือเครื่องจักรที่ใช้งานอยู่หรือเปล่า

คำตอบคือจารบีแต่ละชนิดไม่ได้ต่างกันแค่ชื่อหรือสี แต่ต่างกันที่สูตรภายใน คุณสมบัติ และลักษณะงานที่เหมาะสม ทั้งชนิดของสารทำข้น น้ำมันพื้นฐาน สารเพิ่มคุณภาพ ค่า NLGI อุณหภูมิ ความเร็วรอบ โหลด และสภาพแวดล้อมหน้างาน จารบีที่ดีจึงไม่ใช่จารบีที่แพงที่สุดหรือชื่อดูแรงที่สุด แต่คือจารบีที่เหมาะกับงานนั้นจริง ๆ

จารบีคืออะไร ทำไมต้องมีหลายชนิด?

จารบีคือสารหล่อลื่นกึ่งแข็งกึ่งเหลวที่ทำหน้าที่ลดแรงเสียดทาน ลดการสึกหรอ ป้องกันสนิม และช่วยให้ชิ้นส่วนที่หมุนหรือเคลื่อนที่ทำงานได้ราบรื่น ไม่ว่าจะเป็นลูกปืน มอเตอร์ เฟือง บูช โซ่ เพลา หรือเครื่องจักรและยานพาหนะต่าง ๆ

จารบีโดยทั่วไปประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก

• น้ำมันพื้นฐาน ทำหน้าที่หล่อลื่นจริง
• สารทำข้น ทำให้จารบีมีเนื้อข้น เกาะติดผิวโลหะ และไม่ไหลออกง่าย
• สารเพิ่มคุณภาพ เสริมคุณสมบัติตามการใช้งาน เช่น รับแรงกดสูง กันสนิม กันน้ำ ทนความร้อน หรือลดการสึกหรอ

เหตุผลที่จารบีมีหลายชนิดเพราะงานแต่ละแบบต้องการคุณสมบัติที่ต่างกัน ลูกปืนรอบสูงต้องการจารบีคนละแบบกับบูชหรือสลักที่รับแรงกดหนัก งานกลางแจ้งต้องการการกันน้ำที่ดีกว่างานในร่ม และงานที่มีความร้อนสูงก็ต้องการจารบีที่ทนอุณหภูมิได้มากกว่าปกติ

จึงไม่มีจารบีตัวไหนที่ดีที่สุดสำหรับทุกงาน มีแต่จารบีที่เหมาะกับงานนั้นที่สุด

จารบีมีกี่ชนิด?

ถ้าแบ่งแบบที่คนใช้งานทั่วไปเจอบ่อย จารบีสามารถแบ่งได้หลายกลุ่ม เช่น แบ่งตามสารทำข้น แบ่งตามสารเพิ่มคุณภาพ หรือแบ่งตามลักษณะการใช้งาน

จุดสำคัญคือ ชื่อจารบีที่เราเห็นบนฉลากไม่ได้อยู่ในหมวดเดียวกันทั้งหมด เช่น

• ลิเธียม แคลเซียม โพลียูเรีย มักหมายถึงชนิดของสารทำข้น
• โมลี่ EP มักหมายถึงสารเพิ่มคุณภาพหรือคุณสมบัติพิเศษ
• ทนความร้อน กันน้ำ ฟู้ดเกรด มักหมายถึงลักษณะการใช้งานหรือมาตรฐานเฉพาะ

เพราะฉะนั้น จารบีหนึ่งตัวอาจมีหลายคุณสมบัติอยู่ในตัวเดียวกัน เช่น Lithium EP 2 หมายถึง จารบีที่ใช้สารทำข้นลิเธียม มีสารรับแรงกดสูง และมีค่าความข้น NLGI 2 หรือ Moly EP 2 หมายถึง จารบีที่มีส่วนผสมของโมลี่ มีคุณสมบัติรับแรงกดสูง และมีค่าความข้น NLGI 2

ในบทความนี้ น้องช่างจะพาไปรู้จักจารบีชนิดที่พบบ่อยและควรรู้ก่อนเลือกซื้อ ได้แก่

1. จารบีลิเธียม
2. จารบีลิเธียมคอมเพล็กซ์
3. จารบีแคลเซียม
4. จารบีแคลเซียมซัลโฟเนตคอมเพล็กซ์
5. จารบีโมลี่
6. จารบี EP
7. จารบีโพลียูเรีย
8. จารบีทนความร้อน
9. จารบีกันน้ำ
10. จารบีฟู้ดเกรด

จารบีลิเธียมคืออะไร?

จารบีลิเธียมเป็นจารบีที่พบได้บ่อยที่สุดในงานช่าง งานซ่อมบำรุง และงานอุตสาหกรรมทั่วไป เพราะใช้งานได้กว้าง หาซื้อง่าย ราคาไม่สูง และเหมาะกับงานหล่อลื่นทั่วไปหลายประเภทโดยไม่ต้องเลือกสูตรเฉพาะทาง

จุดเด่นคือเนื้อจารบีเสถียร เกาะติดผิวโลหะได้ดี และใช้กับลูกปืน จุดหมุน บูช และเครื่องจักรทั่วไปได้ในหลายสภาพงาน หลายสูตรยังมีสารกันสนิม สารต้านออกซิเดชัน และสารลดการสึกหรอเพิ่มเติมด้วย

งานที่เหมาะกับจารบีลิเธียม

• ลูกปืนทั่วไป จุดหมุน บูช เพลา และข้อต่อ
• บานพับและชิ้นส่วนเคลื่อนไหวทั่วไป
• งานซ่อมบำรุงและยานยนต์บางจุด
• เครื่องจักรที่ไม่ได้เจอความร้อนสูงหรือแรงกระแทกหนักต่อเนื่อง

ข้อดี ใช้งานได้หลากหลาย หาซื้อง่าย ราคาคุ้มค่า และมีหลายสูตรให้เลือกตามความต้องการ ทั้งแบบธรรมดา EP ทนร้อน และกันน้ำ

ข้อควรระวัง จารบีลิเธียมทั่วไปอาจไม่เพียงพอสำหรับงานที่มีความร้อนสูงมาก โดนน้ำหนัก หรือมีแรงกระแทกรุนแรงต่อเนื่อง ถ้างานหนักขึ้น ควรพิจารณาจารบีลิเธียมคอมเพล็กซ์ จารบี EP หรือสูตรเฉพาะทางที่เหมาะกับสภาพงานนั้นแทน

จารบีลิเธียมคอมเพล็กซ์คืออะไร?

จารบีลิเธียมคอมเพล็กซ์เป็นจารบีที่พัฒนาต่อยอดจากลิเธียมทั่วไป โดยปรับสูตรสารทำข้นให้มีความเสถียรสูงขึ้น ทนความร้อนได้ดีขึ้น และรับมือกับงานหนักได้ดีกว่าในหลายสภาพ จึงพบบ่อยในงานอุตสาหกรรม งานยานยนต์ และจุดหล่อลื่นที่มีอุณหภูมิหรือโหลดสูงกว่างานทั่วไป

งานที่เหมาะกับจารบีลิเธียมคอมเพล็กซ์

• ลูกปืนอุตสาหกรรมและเครื่องจักรที่ทำงานต่อเนื่อง
• จุดหล่อลื่นที่มีอุณหภูมิสูงหรือโหลดปานกลางถึงหนัก
• งานยานยนต์และงานที่ต้องการอายุการใช้งานยาวขึ้น

ข้อดี ทนร้อนได้ดีกว่าลิเธียมทั่วไป ใช้งานได้กว้าง และมักมีสูตร EP สำหรับงานโหลดสูงให้เลือก ทำให้เป็นตัวเลือกยอดนิยมในจารบีเกรดอุตสาหกรรม

ข้อควรระวัง ใช้งานได้กว้างกว่าลิเธียมทั่วไป แต่ไม่ได้เหมาะกับทุกงาน งานอาหาร งานรอบสูงเฉพาะทาง งานที่โดนน้ำรุนแรง หรือเครื่องจักรที่ผู้ผลิตกำหนดจารบีเฉพาะไว้ ควรดู TDS หรือคู่มือเครื่องจักรประกอบก่อนเสมอ

จารบีแคลเซียมคืออะไร?

จารบีแคลเซียมเป็นจารบีที่มักถูกพูดถึงในแง่การกันน้ำและป้องกันสนิม หลายสูตรมีคุณสมบัติยึดเกาะดีและทนความชื้นได้ดี จึงพบบ่อยในงานกลางแจ้ง งานเกษตร หรืองานที่มีโอกาสสัมผัสน้ำและความชื้นสูง

สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนคือจารบีแคลเซียมไม่ได้เหมือนกันทุกสูตร แบบพื้นฐานอาจมีข้อจำกัดด้านอุณหภูมิเมื่อเทียบกับลิเธียมคอมเพล็กซ์หรือจารบีทนร้อนบางประเภท การรู้จุดนี้ช่วยให้เลือกได้ตรงกับสภาพงานจริงมากขึ้น

งานที่เหมาะกับจารบีแคลเซียม

• งานกลางแจ้ง งานเกษตร และจุดหล่อลื่นที่เสี่ยงโดนน้ำ
• อุปกรณ์ที่ต้องการป้องกันสนิมในสภาพแวดล้อมชื้น
• งานทั่วไปที่ไม่ได้มีความร้อนสูงหรือความเร็วรอบมาก

ข้อดี กันน้ำได้ดี ป้องกันสนิม เกาะติดพื้นผิวได้ดี และเหมาะกับสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นมากกว่างานแห้งทั่วไป

ข้อควรระวัง จารบีแคลเซียมทั่วไปไม่เหมาะกับงานที่มีอุณหภูมิสูงหรือความเร็วรอบสูง ควรตรวจสอบช่วงอุณหภูมิใช้งานในสเปกสินค้าก่อนนำไปใช้กับลูกปืน มอเตอร์ หรือเครื่องจักรที่ร้อนต่อเนื่อง

จารบีแคลเซียมซัลโฟเนตคอมเพล็กซ์คืออะไร?

จารบีแคลเซียมซัลโฟเนตคอมเพล็กซ์เป็นจารบีกลุ่มประสิทธิภาพสูงที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นในงานอุตสาหกรรมหนัก จุดเด่นที่ทำให้แตกต่างจากจารบีแคลเซียมพื้นฐานคือกันน้ำได้ดีกว่า ป้องกันสนิมได้ดีกว่า รับแรงกดได้ดีกว่า และทนสภาพแวดล้อมรุนแรงได้ดีกว่าในหลายมิติ จึงพบบ่อยในงานเหมือง งานท่าเรือ งานเดินเรือ หรือเครื่องจักรกลางแจ้งที่ต้องเจอทั้งน้ำ ความชื้น และโหลดสูงพร้อมกัน

งานที่เหมาะกับจารบีแคลเซียมซัลโฟเนตคอมเพล็กซ์

• งานเหมือง งานท่าเรือ และเครื่องจักรกลางแจ้งในสภาพแวดล้อมรุนแรง
• จุดที่ต้องเจอน้ำ ความชื้นสูง และโหลดหนักพร้อมกัน
• ลูกปืนหรือจุดหมุนที่ต้องการทั้งการกันน้ำและรับแรงกดสูง

ข้อดี กันน้ำและป้องกันสนิมได้ดีเยี่ยม รับแรงกดได้ดี และทนสภาพแวดล้อมที่โหดกว่าจารบีทั่วไปได้จริง ทำให้เป็นตัวเลือกที่คุ้มค่าในงานที่สภาพแวดล้อมเป็นตัวแปรหลัก

ข้อควรระวัง ราคามักสูงกว่าจารบีทั่วไป และอาจเกินความจำเป็นสำหรับงานเบาหรืองานซ่อมบำรุงทั่วไป ถ้าหน้างานไม่ได้รุนแรงขนาดนั้น จารบีลิเธียมหรือลิเธียมคอมเพล็กซ์คุณภาพดีอาจคุ้มค่ากว่า

จารบีโมลี่คืออะไร?

จารบีโมลี่คือจารบีที่มีส่วนผสมของโมลิบดีนัมไดซัลไฟด์ หรือ MoS₂ ซึ่งเป็นสารที่ช่วยลดแรงเสียดทานและปกป้องผิวโลหะในสภาพที่มีแรงกดสูงหรือฟิล์มหล่อลื่นบางจนไม่เพียงพอ จึงมักใช้กับงานโหลดหนัก งานกระแทก หรือจุดที่มีการเสียดสีรุนแรง เช่น บูช สลัก ข้อต่อ เครื่องจักรก่อสร้าง รถบรรทุก และรถแทรกเตอร์

งานที่เหมาะกับจารบีโมลี่

• งานโหลดหนัก งานกระแทก และงานที่หมุนช้าแต่รับแรงมาก
• บูช สลัก ข้อต่อ และจุดที่มีการเสียดสีสูง
• เครื่องจักรก่อสร้าง รถบรรทุก รถแทรกเตอร์ และเครื่องจักรหนักทั่วไป

ข้อดี รับแรงกดได้ดี ลดการสึกหรอในงานหนัก และช่วยปกป้องผิวโลหะในจังหวะที่ฟิล์มน้ำมันบางเกินไปจะรับแรงได้เอง ทำให้เป็นตัวเลือกที่เหมาะกับงานที่แรงกดสูงกว่าจารบีทั่วไปจะรับได้

ข้อควรระวัง จารบีโมลี่ใช้กับลูกปืนที่มีโหลดสูงหรือมีแรงกระแทกได้ในบางงาน แต่ไม่เหมาะกับลูกปืนรอบสูง มอเตอร์ไฟฟ้า หรืองานที่ต้องการความสะอาดสูง เพราะงานเหล่านั้นต้องการจารบีที่เน้นความเร็วรอบ แรงต้านต่ำ และความเสถียรเฉพาะทางมากกว่า

จำง่าย ๆ คือ โมลี่เหมาะกับงานกด งานกระแทก และงานโหลดหนัก ไม่ใช่งานหมุนเร็ว

จารบี EP คืออะไร?

EP ย่อมาจาก Extreme Pressure คือคุณสมบัติพิเศษที่เติมเข้าไปในจารบีเพื่อให้รับแรงกดสูงได้ดีขึ้น ไม่ใช่ชนิดของสารทำข้น ดังนั้นจารบี EP จึงมีได้หลายรูปแบบ ทั้งลิเธียม EP ลิเธียมคอมเพล็กซ์ EP แคลเซียมซัลโฟเนต EP และโมลี่ EP ขึ้นอยู่กับสูตรพื้นฐานที่ใช้

จารบี EP เหมาะกับงานที่มีโหลดมาก มีแรงกดระหว่างผิวโลหะสูง หรือมีแรงกระแทก เช่น ลูกปืนเครื่องจักรหนัก จุดหมุนรถบรรทุก เฟืองบางประเภท หรืออุปกรณ์ที่ทำงานภายใต้แรงกดต่อเนื่อง

งานที่เหมาะกับจารบี EP

• ลูกปืนโหลดหนักและจุดหมุนที่มีแรงกดสูง
• เครื่องจักรอุตสาหกรรม เครื่องจักรก่อสร้าง และรถบรรทุก
• งานที่มีแรงกระแทกหรือจารบีทั่วไปเอาไม่อยู่

ข้อดี ลดการสึกหรอจากแรงกดสูง ปกป้องผิวโลหะได้ดีขึ้นในงานหนัก และช่วยยืดอายุลูกปืนและจุดหมุนที่ต้องรับโหลดสูงต่อเนื่อง มีหลายสูตรให้เลือกตามสภาพหน้างาน

ข้อควรระวัง EP ไม่ได้แปลว่าดีที่สุดสำหรับทุกงาน งานรอบสูง มอเตอร์ไฟฟ้าบางประเภท หรืองานที่โหลดไม่หนักอาจไม่จำเป็นต้องใช้ และควรตรวจสอบว่าจารบี EP นั้นเหมาะกับชนิดลูกปืน อุณหภูมิ และความเร็วรอบของงานนั้นจริง ๆ ก่อนเลือก

จารบีโพลียูเรียคืออะไร?

จารบีโพลียูเรียเป็นจารบีเฉพาะทางที่พบบ่อยในมอเตอร์ไฟฟ้า ลูกปืนบางประเภทที่ต้องการอายุการใช้งานยาว และงานที่ต้องการความเสถียรของจารบีในระยะยาว จุดเด่นคือเสถียรดี อายุการใช้งานยาวในหลายสูตร และถูกระบุให้ใช้โดยผู้ผลิตเครื่องจักรบางประเภทโดยเฉพาะ

งานที่เหมาะกับจารบีโพลียูเรีย

• มอเตอร์ไฟฟ้าและลูกปืนรอบสูงบางงาน
• งานที่ต้องการอายุจารบียาวและความเสถียรในระยะยาว
• เครื่องจักรที่ผู้ผลิตระบุให้ใช้จารบีประเภทนี้โดยเฉพาะ

ข้อควรระวัง อย่าฟันธงว่ามอเตอร์ไฟฟ้าทุกตัวต้องใช้โพลียูเรียเท่านั้น เพราะแต่ละรุ่นมีคำแนะนำต่างกัน บางรุ่นใช้ลิเธียมคอมเพล็กซ์หรือจารบีชนิดอื่นได้เช่นกัน ควรอ้างอิงคู่มือเครื่องหรือ TDS ก่อนเสมอ

อีกเรื่องที่ต้องระวังคือความเข้ากันได้ จารบีโพลียูเรียบางสูตรอาจเข้ากันได้กับลิเธียม แต่บางสูตรไม่เข้ากัน ถ้าต้องเปลี่ยนจารบีชนิดหนึ่งไปอีกชนิดหนึ่ง ควรทำความสะอาดจารบีเก่าออกให้มากที่สุดก่อน เพราะการผสมจารบีที่ไม่เข้ากันอาจทำให้คุณสมบัติของทั้งสองลดลงโดยไม่รู้ตัว

จารบีทนความร้อนคืออะไร?

จารบีทนความร้อนคือจารบีที่ออกแบบมาให้ใช้งานในอุณหภูมิสูงกว่าจารบีทั่วไป แต่คำว่า “ทนความร้อน” ต้องดูตัวเลขประกอบเสมอ เพราะแต่ละสูตรทนได้ไม่เท่ากัน และไม่มีตัวเลขเดียวที่บอกทุกอย่างได้

สิ่งที่ควรดูประกอบกันได้แก่ ช่วงอุณหภูมิใช้งานจริง Dropping Point ชนิดสารทำข้น น้ำมันพื้นฐาน ความเร็วรอบของลูกปืน และลักษณะโหลดของงาน

Dropping Point คืออะไร และทำไมไม่ควรเข้าใจผิด Dropping Point หรือจุดหยดตัว คือค่าที่บอกว่าจารบีเริ่มเสียรูปหรือหยดภายใต้การทดสอบความร้อน แต่จุดสำคัญที่หลายคนเข้าใจผิดคือ Dropping Point ไม่ใช่อุณหภูมิใช้งานต่อเนื่องจริง

ถ้าจารบีมี Dropping Point 250°C ไม่ได้แปลว่าใช้งานต่อเนื่องที่ 250°C ได้ เพราะในสภาพจริงยังมีตัวแปรอื่นอีก ทั้งโหลด ความเร็วรอบ การระบายความร้อน การออกซิเดชัน และอายุของน้ำมันพื้นฐาน สิ่งที่ควรดูเป็นหลักคือช่วงอุณหภูมิใช้งานที่ผู้ผลิตระบุไว้ใน TDS ไม่ใช่ดูแค่ Dropping Point

งานที่เหมาะกับจารบีทนความร้อน

• ลูกปืนที่ทำงานร้อนและเครื่องจักรที่ทำงานต่อเนื่อง
• มอเตอร์บางประเภทและเครื่องจักรใกล้แหล่งความร้อน
• จุดหล่อลื่นที่จารบีทั่วไปไหล แห้ง หรือเสื่อมเร็วผิดปกติ

ข้อควรระวัง อย่าเลือกจากคำว่า “High Temp” เพียงอย่างเดียว ต้องดูว่าทนได้กี่องศาในสภาพโหลดและความเร็วรอบของงานนั้นจริง ๆ เพราะจารบีทนร้อนบางตัวอาจไม่เหมาะกับลูกปืนรอบสูงทุกประเภท

จารบีกันน้ำคืออะไร?

จารบีกันน้ำคือจารบีที่ออกแบบมาเป็นพิเศษให้ต้านทานการชะล้างจากน้ำ พร้อมช่วยป้องกันสนิมได้ในตัว จึงเหมาะกับงานกลางแจ้ง งานเปียก งานเกษตร งานเรือ งานท่าเรือ หรือเครื่องจักรที่ต้องสัมผัสน้ำเป็นประจำ

จารบีที่กันน้ำได้ดีส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มแคลเซียม แคลเซียมซัลโฟเนตคอมเพล็กซ์ ลิเธียมคอมเพล็กซ์ หรืออะลูมิเนียมคอมเพล็กซ์บางสูตร อย่างไรก็ตาม ควรอ่านข้อมูลสินค้าให้ละเอียดก่อนเลือกใช้ เพราะสีหรือชื่อสินค้าเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกสมรรถนะที่แท้จริงได้

งานที่เหมาะกับจารบีกันน้ำ

• เครื่องจักรกลางแจ้งและเครื่องจักรเกษตรที่โดนฝนหรือความชื้นสม่ำเสมอ 
• อุปกรณ์ปั๊มน้ำ จุดหมุนที่เสี่ยงโดนน้ำ รวมถึงงานท่าเรือหรือพื้นที่ใกล้แหล่งน้ำทั่วไป

ข้อควรระวัง จารบีกันน้ำไม่ได้หมายความว่าทนความร้อนสูงหรือเหมาะกับงานลูกปืนรอบสูงเสมอไป ก่อนเลือกใช้จึงควรพิจารณาสเปกด้านอื่นประกอบด้วย ทั้งอุณหภูมิใช้งาน ความเร็วรอบ โหลด และค่า NLGI เพื่อให้ได้จารบีที่ตรงกับงานจริง

จารบีฟู้ดเกรดคืออะไร?

จารบีฟู้ดเกรดคือจารบีที่ออกแบบมาสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร เครื่องดื่ม ยา หรือเครื่องจักรที่มีโอกาสสัมผัสกับผลิตภัณฑ์ที่ต้องควบคุมความปลอดภัยเป็นพิเศษ จุดที่ทำให้มันแตกต่างจากจารบีทั่วไปไม่ใช่ประสิทธิภาพการหล่อลื่นที่เหนือกว่า แต่คือความสามารถในการตอบโจทย์เรื่องความปลอดภัย มาตรฐาน และความเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของโรงงานอาหารโดยเฉพาะ

งานที่เหมาะกับจารบีฟู้ดเกรด

จารบีฟู้ดเกรดใช้ในจุดที่มีความเสี่ยงสัมผัสกับผลิตภัณฑ์ เช่น เครื่องจักรผลิตและบรรจุภัณฑ์อาหาร โรงงานเครื่องดื่ม โรงงานยา รวมถึงจุดหล่อลื่นใดก็ตามที่อยู่ในพื้นที่ควบคุมมาตรฐาน

ข้อควรระวัง ไม่ควรนำจารบีทั่วไปมาใช้แทนในพื้นที่ที่ต้องควบคุมมาตรฐาน เพราะนอกจากจะกระทบต่อความปลอดภัยของผู้บริโภคแล้ว ยังอาจส่งผลต่อคุณภาพสินค้าและการปฏิบัติตามข้อกำหนดของโรงงานด้วย

ค่า NLGI คืออะไร ทำไมเกี่ยวกับการเลือกจารบี?

นอกจากชนิดของจารบีแล้ว อีกคำที่เจอบ่อยมากคือ NLGI เช่น NLGI 0, NLGI 1, NLGI 2 หรือ NLGI 3

ค่า NLGI คือค่าความข้นของจารบี ยิ่งตัวเลขสูง จารบียิ่งแข็งหรือข้นขึ้น โดยจารบีที่ใช้ทั่วไปมากที่สุดมักเป็น NLGI 2 เพราะเนื้อไม่เหลวเกินไปและไม่แข็งเกินไป เหมาะกับงานหล่อลื่นทั่วไปจำนวนมาก

ตัวอย่างค่า NLGI แบบเข้าใจง่าย

ค่า NLGI	ลักษณะเนื้อจารบี	งานที่มักพบ
NLGI 00	กึ่งเหลวมาก	เกียร์บางชนิด ระบบจ่ายจารบี
NLGI 0	เหลว/นิ่ม	ระบบจ่ายอัตโนมัติ งานอุณหภูมิต่ำบางประเภท
NLGI 1	นิ่ม	งานที่ต้องการการไหลตัวดี
NLGI 2	ข้นปานกลาง	งานทั่วไป ลูกปืน เครื่องจักร รถยนต์
NLGI 3	แข็งกว่า	งานที่ต้องการการเกาะตัวสูง

จุดสำคัญคือ NLGI บอกความข้น แต่ไม่ได้บอกว่าจารบีนั้นดีกว่าหรือแย่กว่า จารบี NLGI 3 ไม่ได้ดีกว่า NLGI 2 เสมอไป แค่เหมาะกับงานคนละแบบ

อ่านชื่อจารบีบนฉลากยังไง?

หัวข้อนี้สำคัญมาก เพราะหลายคนเห็นชื่อบนกระปุกหรือถังแล้วไม่รู้ว่าหมายถึงอะไร เช่น Lithium EP 2, Moly EP 2 หรือ High Temp Grease

ลองดูตัวอย่างแบบง่าย ๆ

ชื่อบนฉลาก	ความหมายโดยทั่วไป
Lithium Grease	จารบีที่ใช้สารทำข้นลิเธียม
Lithium EP 2	ลิเธียม + มีสารรับแรงกดสูง + ความข้น NLGI 2
Lithium Complex EP 2	ลิเธียมคอมเพล็กซ์ + EP + ความข้น NLGI 2
Moly EP 2	มีโมลี่ + สารรับแรงกดสูง + ความข้น NLGI 2
Calcium Grease	จารบีแคลเซียม มักเด่นเรื่องกันน้ำในหลายสูตร
Calcium Sulfonate Complex	จารบีกลุ่มประสิทธิภาพสูง เด่นเรื่องกันน้ำ กันสนิม และงานหนัก
High Temp Grease	จารบีทนความร้อน ต้องดูช่วงอุณหภูมิใช้งานจริง
Food Grade Grease	จารบีสำหรับงานอาหาร ต้องดูมาตรฐานรับรองประกอบ

สิ่งที่ควรจำคือ ชื่อบนฉลากเป็นแค่จุดเริ่มต้น ต้องดูรายละเอียดในเอกสารสินค้าเพิ่มเติม เช่น ช่วงอุณหภูมิ ค่า NLGI ชนิดสารทำข้น ความหนืดน้ำมันพื้นฐาน คุณสมบัติกันน้ำ และคำแนะนำการใช้งาน

จารบีแต่ละชนิดใช้แทนกันได้ไหม?

ใช้แทนกันได้ในบางกรณี แต่ไม่ควรเดาสุ่มหรือเลือกตามความสะดวก เพราะจารบีแต่ละชนิดออกแบบมาสำหรับสภาพงานที่ต่างกัน

สำหรับงานทั่วไปอย่างบานพับ จุดหมุนเบา หรือเครื่องมือที่รับโหลดไม่มาก จารบีอเนกประสงค์คุณภาพดีอาจครอบคลุมได้หลายงาน แต่ถ้าเป็นงานลูกปืน เครื่องจักรอุตสาหกรรม มอเตอร์ งานเปียก งานร้อน หรืองานโหลดหนัก ควรเลือกจารบีให้ตรงกับสเปกของงานนั้นโดยตรง

ตัวอย่างที่ไม่ควรใช้แทนกัน

• งานลูกปืนรอบสูง — ไม่ควรใช้จารบีโมลี่แบบงานหนักโดยไม่ตรวจสอบสเปกก่อน
• งานกลางแจ้งที่โดนน้ำ — ไม่ควรใช้จารบีทั่วไปที่ไม่มีคุณสมบัติกันน้ำ
• งานโหลดหนัก — ไม่ควรใช้จารบีธรรมดาที่ไม่มีสาร EP
• งานอาหาร — ไม่ควรใช้จารบีอุตสาหกรรมทั่วไปแทนจารบีฟู้ดเกรดเด็ดขาด
• งานมอเตอร์ที่ใช้จารบีโพลียูเรีย — ไม่ควรเติมลิเธียมทับโดยไม่ตรวจสอบความเข้ากันได้ก่อน

เลือกจารบีให้เหมาะกับงาน ต้องดูอะไรบ้าง?

การเลือกจารบีที่ดีไม่ได้วัดจากราคา สี หรือชื่อที่ดูแรง แต่ต้องเริ่มจากหน้างานจริงเป็นหลัก

1. ใช้กับชิ้นส่วนอะไร? ลูกปืน เฟือง บูช โซ่ สลัก เพลา หรือมอเตอร์ ต้องการจารบีที่แตกต่างกัน ระบุชิ้นส่วนให้ชัดก่อนเลือก

2. รับโหลดหนักแค่ไหน? ถ้ามีแรงกดสูง แรงกระแทก หรือรับน้ำหนักมาก ควรเลือกจารบี EP หรือจารบีโมลี่ตามความเหมาะสมของงาน

3. ความเร็วรอบสูงไหม? ลูกปืนรอบสูงต้องการจารบีที่รองรับความเร็วได้ ไม่ใช่จารบีที่หนืดหรือหนักเกินไปจนเกิดความร้อนสะสม

4. อุณหภูมิใช้งานสูงแค่ไหน? ถ้าจุดใช้งานร้อน ต้องตรวจสอบช่วงอุณหภูมิจริงให้ละเอียด ไม่ใช่อาศัยแค่คำว่า High Temp หรือ Dropping Point บนฉลาก

5. มีน้ำหรือความชื้นไหม? ถ้าสัมผัสน้ำเป็นประจำ ควรเลือกจารบีกันน้ำหรือสูตรที่ต้านการชะล้างโดยเฉพาะ

6. มีข้อกำหนดพิเศษไหม? งานอาหาร งานยา งานอิเล็กทรอนิกส์ หรือโรงงานเฉพาะทาง มักต้องใช้จารบีที่ผ่านมาตรฐานเฉพาะ ไม่สามารถใช้จารบีทั่วไปแทนได้

7. ผู้ผลิตเครื่องจักรแนะนำอะไร? ถ้ามีคู่มือเครื่องจักร ให้ยึดคำแนะนำของผู้ผลิตเป็นอันดับแรก เพราะเครื่องจักรบางรุ่นออกแบบมาให้ใช้กับจารบีเฉพาะชนิดเท่านั้น

จารบีลิเธียม แคลเซียม โมลี่ EP ต่างกันยังไง?

จารบีแต่ละชนิดต่างกันที่สูตรและคุณสมบัติจริง ๆ ไม่ใช่แค่ชื่อเรียกต่างกัน

• จารบีลิเธียม — ใช้งานได้กว้าง เหมาะกับงานทั่วไป และหาซื้อได้ง่าย
• จารบีลิเธียมคอมเพล็กซ์ — รับโหลดและทนร้อนได้มากกว่าลิเธียมธรรมดา
• จารบีแคลเซียม — เด่นเรื่องกันน้ำและป้องกันสนิมในหลายสูตร
• จารบีแคลเซียมซัลโฟเนตคอมเพล็กซ์ — เหมาะกับงานหนัก งานเปียก และสภาพแวดล้อมรุนแรง
• จารบีโมลี่ — เหมาะกับงานที่มีแรงกดและแรงกระแทกสูง
• จารบี EP — ออกแบบมาสำหรับงานโหลดสูง ช่วยลดการสึกหรอได้ดี
• จารบีโพลียูเรีย — มักใช้กับมอเตอร์ไฟฟ้าหรือลูกปืนที่ต้องการอายุใช้งานยาว
• จารบีฟู้ดเกรด — สำหรับงานอาหาร เครื่องดื่ม และงานที่ต้องควบคุมมาตรฐานความปลอดภัย

ถ้าจะจำให้ง่ายที่สุด ให้จำว่า

ลิเธียม = งานทั่วไป
แคลเซียม = งานเปียก
โมลี่ = งานกด งานกระแทก
EP = งานโหลดสูง
ลิเธียมคอมเพล็กซ์ = งานหนักขึ้นและร้อนขึ้น
โพลียูเรีย = มอเตอร์และงานอายุยาวบางประเภท
ฟู้ดเกรด = งานอาหารและมาตรฐานความปลอดภัย

สุดท้ายแล้ว จารบีที่ดีที่สุดไม่ใช่ชนิดที่ชื่อฟังดูแรงที่สุด แต่คือชนิดที่ตรงกับอุณหภูมิ โหลด ความเร็ว และสภาพแวดล้อมของงานนั้นจริง ๆ เพราะจารบีที่เลือกถูกต้องจะช่วยลดความร้อน ลดเสียง ลดการสึกหรอ ยืดอายุลูกปืน และลดโอกาสเครื่องหยุดเสียได้มากกว่าที่คิด